Publicatie
Veniamin Kazachenko: "Ik droom vaak over zwarte dingen"
Veniamin Kazachenko's (1982) verwerkt in zijn tekeningen en schilderijen beelden uit de wereldreligies, massamedia en beeldende kunst. Maar op het eerste gezicht lijkt er weinig te zien.
De menselijke figuren en vormen zijn 'dicht' geschilderd, alles ligt verscholen achter een grote zwarte laag verf. Filosofen en wetenschappers als Karl Marx, Friedrich Nietsche en Albert Einstein verschuilen zich achter grote donkere zonnebrillen, vaker is er alleen nog een zwart vlak te zien. Veniamin Kazachenko lijkt de geschiedenis weg te vagen door laag over laag te schilderen, beeld op beeld te stapelen. Net zo lang tot er een zwarte waas overblijft.

"Ik droom vaak over zwarte dingen. Over zwarte mensen bijvoorbeeld, zij lijken in eerste instantie het kwaad te vertegenwoordigen, maar dat blijken ze uiteindelijk nooit te zijn. En ik droom de laatste tijd wel eens over een grote zwarte haan. Die lijkt ook in eerste instantie slecht, maar hij is juist goed."

Hoe groot is die haan?
"Hij is groter dan ik."

Waar komt die droom vandaan?
"Ik denk dat die droom voortkomt uit mijn jeugd. Mijn moeder, mijn broertje [beeldend kunstenaar Lev Kazachenko, GW] en ik zijn vanuit Rusland naar Nederland gekomen als vluchtelingen. We zijn toen in Scheveningen terecht gekomen. Ik was het slachtoffer van puberaal racistisch geweld. In mijn dromen valt de zwarte haan die jongens aan en helpt hij mij, terwijl ik 'm in eerste instantie angstaanjagend vind."

Heb je die haan ooit geschilderd?
"Nee, eigenlijk niet..."

Wat laat je in je werk zien?
"Mijn rol als kunstenaar is om de werkelijkheid te abstraheren. Ik geef karakter aan de dingen die ik zie."

Dat klinkt wel een beetje vaag.
"Een kunstenaar hoeft niet achter de computer te zitten om te werken, om acht uur per dag zijn leven weg te pissen. Zoals ik zeg, ik ben een soort van filter. Ik filter de beelden die ik om mij heen zie terwijl ik ze schilder. Daarbij denk ik denk dat als iedereen zichzelf zou beschouwen als kunstenaar, dat er niemand meer is die last heeft van angst, repressie en dwang."

In vorige gesprekken hebben we vaak zware thema's aangehaald (9/11, armoede, milieuvervuiling). Je kunt wel stellen dat jouw wereldbeeld verre van licht is.
"Dat is aan anderen."

Je bent geen grote optimist, je hebt een best donker wereldbeeld.
"Nou ja, ik denk dat het ook allemaal best donker is en dat alles steeds donkerder wordt. Maar "Maybe it shouldn't be my concern", in mijn werk gaat het vaak over wat er achter de dingen schuilgaat. Ik heb een keer een schilderij gemaakt dat gebaseerd was op een foto van een bijeenkomst van de G8.* Achter die lachende gezichten gaat een hoop strijd en machtspolitiek schuil.
"Ik ben er wel eens bang voor dat alles wat we in deze wereld doen nutteloos is. Dat het leven gewoon ophoudt en nutteloos blijkt te zijn geweest. Als alles nutteloos is, waarom hebben we dan met een bewustzijn moeten leven, met een gevoel voor goed en kwaad?"

Het is toch raar dat wij als mensen kunnen nadenken over onszelf en hoe de wereld in elkaar zit? Ik weet niet hoe een hond dat doet, maar ik betwijfel het dat een hond de hele dag in zijn mand ligt te filosoferen. Een hond loopt rond en eet. Maar de mens niet, de mens kan zonder eten, hij kan zichzelf opsluiten en alleen maar nadenken. De mens kan helemaal gek worden van zijn bewustzijn.

Wil je in je werk laten zien wat het kwaad achter de dingen is?
"Over het kwaad kan ik geen definitieve uitspraken doen. Ik kan niet zeggen wat de essentie is van het kwaad dat de wereld voortdrijft. Ik kan daar alleen over nadenken. Ik denk dat het verhaal over Medusa symbool staat voor het kwaad in de wereld."**

Is jouw werk een spiegelbeeld van Medusa of kijken we haar direct aan?
"Het werk is de weerspiegeling op Perseus' schild. En in die zin kijken we weer naar Medusa."

Kijken we in jouw werk Medusa - en daarmee het kwaad in de wereld - indirect in de ogen?
"Ja."

Ik heb het idee dat we dicht bij de betekenis van je werk komen. Je schildert de onderwerpen weg, maar tegelijkertijd worden je tekeningen en schilderijen een spiegel van de dingen daarbuiten, van wat er in de wereld gebeurt. Als je naar jouw werk kijkt, kijk je de wereld in de ogen. Maar paradoxaal genoeg laat jij in je tekeningen en schilderijen juist dingen weg en schilder je beeld over beeld tot er een zwarte waas overblijft.
"Misschien laat ik juist wel de verstening zien. Dat mijn werk een versteende gestalte is waar ooit leven achter zat. Mijn werk is versteend omdat het Medusa recht in de ogen heeft gekeken."

Heb je het verhaal over Medusa eigenlijk ooit gelezen
"Nee, ik heb het nooit gelezen. Hahahaha. Maar ik ken het verhaal wel van vroeger. Ik heb het gezien op de televisie. Je had toen een kinderserie over de Griekse en Romeinse mythologie."

Toch lijkt het me wel de kern van je werk.
"Laten we zeggen dat het een mooie... een mooie poƫtische interpretatie van mijn werk is, waarin je het mythologische hoort weerklinken."


* De Groep van Acht of G8 is een jaarlijks forum waarin acht vooraanstaande industriƫle staten economische en politieke zaken bespreken.

** Medusa is een figuur uit de Griekse mythologie. Medusa had ooit een bijzondere schoonheid maar woonde tot haar verdriet in een land waar de zon nooit scheen. Medusa smeekte Athena of ze in een zonnige streek mocht wonen. Athena weigerde dit waarop Medusa Athena vernederde door uit te roepen dat Athena haar niet wilde laten gaan omdat men anders uitsluitend aandacht voor de schoonheid van Medusa zou hebben.
Athena nam wraak door Medusa's haar in een nest kronkelende slangen te veranderen. Iedereen die Medusa aankeek versteende ter plaatse. Uiteindelijk werd ze vermoord door de Griekse held Perseus. Perseus keek naar Medusa via de spiegeling van zijn schild en kon haar zo onthoofden. Perseus schonk medusa's hoofd aan Athena die het op haar schild plaatste om vijanden mee te kunnen verstenen.

Door: Gerben Willers
 
Gerelateerd